تبليغاتX
Hînbûna zimanê kurdî

Hînbûna zimanê kurdî

Hînbûna zimanê kurdî

Xwendevanên Kurd yên zanînegehên Rojhilat û kurdperwerî!
Nivîskar: rizgarionline Di: 13.07.2008 Sehet: 01:07
Ji aliyê rizgarionline

Elî Belxkanlû/ Dema ku mirov dikeve nav hewşa zanîngehên Îranê, şaş dimîne ! Çep û rast, her alîyan ku dinêrî, xwendevan bi kurdî diaxifin, yanê di nêrîna destpêkê da , mirov dibêje qey ev zanîngehên kurdî ne. Gava ku bi wan ra diaxifî, mêjîyê mirov lê dibe dew û li tev û li hevîyê serêşê digire. Di axaftinên wan da hin tiştên balkêş hene û hin tişt jî bixwe dîyar in:

1- Di beşên zanistên mirovahî wek civaknasî, ramiyarî, maf, rewannasî, perwerdeyî, dîrok, … da li gorî axaftinên berpirsyarên dewletê jî, hejmara xwendevanên kurd ji fars û tirkên azerî jî pirtir e, yanê di hin kilasên dersê da %80 xwendevanan kurd in, lê di beşên têknîkî, fîzîk, matêmatîk,…da hejmara tirkên azerî û farsan pirtir e .
 
2 - Gava ku bi kurdî ( soranî ) diaxifin, xwedê nîşan nede, ji weşeyên ku dixebitînin piranî farsî ne . Fars û tirkên azerî vê kurdî ya "xwendevanî" têdigihên. Ku tu bi wan ra kurmancî dipeyivî, qet tênagihên û piranî jî, mixabin, hez nakin û hin caran jî dibêjin: kurmancî nêzî bi tirkî ye, yanê nezan nezan di gavekê da dibin zimannas û têorîyan didin ! Xwe ji her kesî sertir dizanin, di kurdperwerîyê da jî tu kesî napejirînin. Ev kurdperwer dibêjin: parêzgeha Îlamê û kirmaşanê ne kurd in çûn ku ew şîî ne !
 
Yanê cudayîya navbera netewe, ol û dîn jî ji holê radikin. Ev yek, mixabin gelekî kûr û berfireh bûye û gelek kurdên Kirmaşanî û Îlamî hêdî hêdî ber bi fars bûnê çûne.! Ev xwendevanên "kurdperwer" hêjî bi temamî nizanin di kîjan navçeyên Îranê da kurd dijîn; tenê navçe ya xwe dibînin .her dema ku ez xwe wek kurdê Mewkê ( Makû ) didim nasandin devê wan jev dimîne û dibêjin: "Xo kake gîyan, Makû ko turk e". Hê nizanin ku di Selmas, Makû, Xoy, Urmîyê da kurdên kurmanc dijîn .
 
3- Min li ser hejmara xwendevanên kurd li hemberî tirkên azerî got lê ku çalakîyên wan datînî berhev bi rastî girîyê mirov tê. Tirkên azerî bi eşkereyî di sinîfan da li ser mafên xwe diaxafin, govarên wan zû bi zû tên çap kirn wêne yê gurê gewr "bozkurt" li ser rûpelên govarên wan da eşkere ne, di rojên taybet da dest didin destên hev û bi cidîyet karên xwe dimeşînin heta ku fars jî destên wan tên zarê. Lê xwendevanên kurd, ji bilî hindekan vik û vala navê kurdî li ser xwe dikişînin û di rojên wek "Helebce" da hin bernameyan pêk tînin.
 
Para ku xwendevan di civakê da dilîzin gelekî girîng e, lê mixabin yên kurd vê yekê nakin. Hêjî di nav wan da navçebazî heye: wek mînak, yên Merîwanê Mihabadîyan napejirînin, evan jî Kirmaşanîyan red dikin û....
 
Xwendevanê zimanê firensî ( M.A. )
 
Zanîngeha Têhranê
 

 Li ser kaxezê çap bike Li ser kaxezê çap bike Nûçeyê ji hevalê xwe re bişîne Nûçeyê ji hevalê xwe re bişîne   54 car hatiye xwandin.


+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و چهارم تیر 1387ساعت 10:47  توسط Elî Belxkanlû  | 

وه‌رگێڕدراوێکی منی به‌ناوی خۆی چاپ کردووه‌!


عه‌لی بلخکانلو
من عه‌لی بلخکانلو، خه‌ڵکی شاری ماکو له ‌ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستانم و ره‌نگه هه‌موو لایه‌ک بزانن که ‌بارودۆخی ئه‌و شاره ‌به‌ جۆریکه‌ که‌ دانیشتوانه‌که‌ی له ‌ده‌می منداڵیه‌وه‌ هه‌م فێری کوردی ده‌بین و هه‌م تورکی ئازه‌ری و ئیستانبولی ده‌بن و به‌هوی هه‌بوونیشمان له ناو ‌ئێراندا فارسیش به‌باشی فێر ده‌بین.

من، دوای ئه‌وه‌ی که ‌له‌ساڵی 1374ی هه‌تاویدا چوومه‌ زانکۆی ته‌ورێز، له ‌به‌شی زمانی فه‌ڕانسه‌یی زانکۆی زمانه‌کانی ئه‌و دانیشگایه‌دا وه‌رگیرام. هه‌ر له‌و ساڵانه‌دا بوو به‌هۆی ئه‌وه‌ی که ‌زۆر زمان و زمانناسیم پێ خۆش بوو، له‌گه‌ڵ خوێندنی زمانی فه‌ڕانسه‌، ‌ئه‌نگلیزیش به‌باشی فیر بووم و له‌و کاتانه‌دا بوو که ‌ده‌ستم به ‌وه‌رگێڕانی کتێب له ‌زمانه‌کانی فه‌رانسه ‌و ئه‌نگليزییه‌وه‌ کرد. به‌هۆیی کوردبوونی خۆشم، ده‌ستم به ‌وه‌رگێڕانیی په‌رتوکه‌ کوردییه‌کان، که ‌به‌زمانه‌کانی فه‌رانسه ‌و ئه‌نگلیزی نووسرابوون کرد.

یه‌کێک له‌و په‌رتووکه‌ سه‌رنجڕاکێشانه‌ که ‌ده‌ستم به ‌وه‌رگیڕاني کردبوو ناوی Kurdish Ethnonationalism بوو که‌ به‌ڕێز "نادر ئێنتسار" نووسیبووی . منیش وه‌کوو وه‌رگێڕێکی کورد به ‌ئه‌رکی سه‌‌رشانی خۆمم زانی که‌ وه‌ریگێڕمه ‌سه‌ر زمانی فارسی بۆ تێگه‌شتنی کورده‌کانی ئێران له‌و بابه‌ته‌.

دوای وه‌رگێڕانی کتێبه‌که‌، ‌بۆ بڵاوکردنه‌وه‌ی  چوومه ‌وه‌شانخانه‌‌ی  "نگاه ‌سبز" (تهران خیابان سید جمال الدین اسدابادی) که‌ له‌و کاته‌دا براده‌رێک به‌ناوی "عرفان قانعی فه‌رد"یان پێ‌ناساندم و ‌وتیان پیاویکی زۆر باش و کوردپه‌روه‌ریشه‌. چووم پێم وت که‌ ده‌مه‌وێت ئه‌م په‌رتوکه‌م بده‌م به وه‌شانخانه‌ی "نگاه‌ سبز" ئه‌ويش وێڕای پێشوازیکرن و به‌خێرهێنان وتی: من له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ کوردیت یارمه‌تییت ده‌ده‌م و داوای کتێبه‌که‌ی لێم کرد و منیش پێمدا، دوایی ماوه‌یه‌ک بۆم ده‌رکه‌وت که ‌ئه‌و په‌رتووکه‌ی جه‌نابی "ئێنتسار" که ‌من به‌و هه‌موو ‌شه‌ونخونی و کوێره‌وه‌رییه‌ ‌وه‌وه‌رمگێڕابوو، هه‌ر له‌و وه‌شانخانه‌ی "نگاه‌ سبز"ه‌دا به‌ناوی "عرفانی قانعی فرد"ه‌وه ‌چاپ بووه‌.

زۆر به‌لای منه‌وه‌ دژواره‌ که ‌کوردێک خۆی به ‌ڕووناکبیر و کوردپه‌روه‌ر بزانێت و دزی ئه‌ده‌بی له‌ کوردێکی دیکه‌ بکات.

هه‌ندێکجار مرۆڤ، کێشه‌گه‌لێک له‌ کۆمه‌ڵگادا ده‌بینێت که‌ له ‌زۆرێک له ‌کۆمه‌ڵگاکانی دیکه‌ی جیهاندا هه‌ن به‌ڵام، له‌ بارودۆخی ئێستای کورددا نه‌بێت باشتره.

خوێنه‌ران ئه‌گه‌ر ‌بچنه‌ سه‌ر ئه‌م ئادرێسه‌ی خواره‌وه‌ ده‌توانن ڕاستی وته‌کانی من ببینن. نه‌ له‌سه‌ر کتێبه‌که‌ و نه‌له‌ هیچ شوێنێکی دیکه‌دا ناوی من نابینرێ.

لێره‌ ناوونیشانی کتێبه‌ دزراوه‌که‌ ببینن

 

 

به‌یگی

وه ڵاهی زۆر سه رنج ڕا کئشه !

به ڵام له ئا غای عرفان قانعی فرد ، به عید و دوور نیه چون ئه من خۆم ئه و ده ناسم به ڵام خۆ ئه مه کاری ئه وه ڵی نیه کاکه گیان. هه ر  ئه م جه نابی قانعی فرده بوو که کتئبه که یی ژانی گه لی ئیبراهیم ئه  حمه د به وه ر گئڕانی محمد قاضی ، به ناوی خۆیه وه ، پاش مه رگی موترجم )قاضی) داوه ته ده ره وه

زۆر عه یبه ! ئا غایی قانعی فرد.

 
  

 

 

+ نوشته شده در  شنبه بیست و دوم تیر 1387ساعت 23:16  توسط Elî Belxkanlû  | 

Tenê zîndanvan ne kurd bû!
Nivîskar: rizgarionline Di: 12.07.2008 Sehet: 00:59
Ji aliyê rizgarionline

Elî Belxkanlû / Roja sêşemba derbasbûyî, ez çûm dîtina apê xwe yî 70 salî ku li girtîxana bajarê Makû (bi kurdî Mewkê), Rojhilat, da bi sûcê ramiyarî "hevkarî bi rêxistinên kurdî yen dijî Îranê" bê dadigehî kirin hatîye girtin.

Li ber derîyê girtîxanê jin, mêr û zarokên kurd gelek bûn .Piştî nîv demjimêr, zîndanvan em yek bi yek berdan hundir, lê hejmara kesên ku dixwastin zîndanîyên xwe bibînin gelek bû û divê di çend siran da biçûna hundir. Dema em çûn û dîtinê dest pê kir devê min ji hev ma û ez şaşo paşoyî bûm: zîndanî gişt kurd bûn û sûcê wan wek hev bû ! Çiqasî di nav wan da gerîyam û pirs kir , yekî ne kurd tunebû. Tenê zîndanvan ne kurd bû. Gelek pirs di serê min da çêbûn û …


 Li ser kaxezê çap bike Li ser kaxezê çap bike Nûçeyê ji hevalê xwe re bişîne Nûçeyê ji hevalê xwe re bişîne   90 car hatiye xwandin.
+ نوشته شده در  شنبه بیست و دوم تیر 1387ساعت 23:8  توسط Elî Belxkanlû  | 

 Pirtûka Danezana Gerdunî ya Mafên Mirov Kurdî û Farsî hat weşandin
Nivîskar: rizgarionline Di: 30.05.2008 Sehet: 22:49
Ji aliyê rizgarionline

Rizgarî Online/ Para mafên mirov di gerdûnê da girîng û mezin e. Rewşa ku îro gelê kurd tê da ye pêwîst dike ku vê mijarê baş tê bigihên. Ew kesên ku mafên xwe baş nas nekin, nikarin baş biparêzin. Em divê mafên xwe bi zimanê xwe biparêzin ne yên dagirkeran.

Pirtûka Danezana Gerdunî ya Mafên Mirov (Kurdî û Farsî) di Rojhilat da hat weşandin. Ev pirtûk berê ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Parîsê û Kendal Nezan ve bi zimanên Kurdî, Erebî, Firensî, Tirkî û Înglîsî hatibû weşandin. Vê carê jî Elî Belxkanlû ew bi Kurdî û Farsî di Weşanxaneya Nêgahê Sebz li Têhranê weşand.


Hejmara pirtûkên kurdî ya kurmanci di Rojhilat da, heya ku tê zanîn, nagihîje pêşîyên destekî û ev jî mixabinî ye. Divê gazin û rexne li kurdên me bê girtin ku nivîsarên xwe bi farsî dinivîsin û daxwaz tê kirin ku li ser zimanê xwe rawestin.

Di çalakîyên riya parastina zimanê kurdî da , wergerê nav lê birî pirtûkeka rêzimanê Kurdî (kurmancî) ya Joyce Blau û Veysî Barak ji firensî bi farsî wergerandîye ku yê zûtirê bê çap kirin.
Eli Belxkanlu /Tehran


 Li ser kaxezê çap bike Li ser kaxezê çap bike Nûçeyê ji hevalê xwe re bişîne Nûçeyê ji hevalê xwe re bişîne   90 car hatiye xwandin.

+ نوشته شده در  سه شنبه چهاردهم خرداد 1387ساعت 18:49  توسط Elî Belxkanlû  | 

Rojên heftê

Roj im, roj im duşembê
Pirr xebat e, sêşembê
Silav li te çarşembê
Pirr bi kêf im pêncşembê
Gellek xweş e, roja înê
Tim lîstik e şembiyê
Hefteyek temam yekşembê.


Hesen Mizgîn

+ نوشته شده در  چهارشنبه یکم خرداد 1387ساعت 16:15  توسط Elî Belxkanlû  | 

 Hin ronakbîrên Kurd yên Rojhilatî civiyan
Nivîskar: rizgarionline Di: 17.05.2008 Sehet: 12:24
Ji aliyê rizgarionline

Rizgarî Online/ Urmîye- Hin ronakbîrên Kurdên Rojhilat di Navenda Ehmedê Xanî de civîyan. Ev civîn ji demjimêr 2- 6 bi beşdarîya xwendevan, mamoste û helbestvanên Kurd pêk hat. Di vê kombûnê da Celal Melekşa, helbestvanê navdarê kirmanşahî, Ezîz Kêyxosrevî jî hebûn.

Du xwendekarên Zanîngeha Têhranê yên lîsansa bilind (MA) jî axaftin kirin. Îsa Îsazade, xwendekarê mafên mirov li ser girîngiya vê mijarê li nêrînên feylesofên wek Hobbes, Locke ve gengeşî kir. Piştre xwendekar Kave Puladî jî nerînên zanistî li ser girîngiya mafên mirov, hîkariya wê ser pêşveçûna civata mirovahî peyivî û balê kişand ser têkiliya vê mijarê û mafên gelê Kurd.

Di vê holê da navbera mamostan û xwendekaran da gelek pirsiyar û bersiv hatin kirin.

Navenda Ehmedê Xanî li bajarê Urmiyê li Meydana Mader (dayik) de ye û berê şeş salan hatiye damezirandin. Vê navendê heta niha di warên weşandin, şano û ziman de gelek çalakî kirine . Şilêr Emrahnijad jî li wê her roj dersa zimanê Kurdî (Kurmancî) dide.
Govara Xatûn, taybet bo jinan ji aliyê vê navendê ve dihê weşandin .

Elî Belxkanlû/ Urmîye


 Li ser kaxezê çap bike Li ser kaxezê çap bike Nûçeyê ji hevalê xwe re bişîne Nûçeyê ji hevalê xwe re bişîne   84 car hatiye xwandin.
+ نوشته شده در  چهارشنبه یکم خرداد 1387ساعت 0:18  توسط Elî Belxkanlû  | 

 Kurdî di nav 88 zimanên her girîng da 31mîn e
Nivîskar: rizgarionline Di: 11.05.2008 Sehet: 01:39
Ji aliyê rizgarionline

Elî Belxkanlû/ Tehran - Ziman sinaşe û nasnama her gelî ye. Kurdî jî yek ji zimanên herî dewlemend di gerdûnê da ye.Yek ji sebebên ku dewletên dagîrker nahêlin zimanê me bi awayekî fermî bê xwendin ev e ku ewan hay ji vê rastîyê heye û zimanên xwe hember yê me biçûktir dibînin, hewl didin rîya peşketina kurdî bigirin.

Bi nêrîneka kurt li ser zimanên tirkî û farisî mirov dibîne ku ev ziman pirr pirr ji weşeyên biyanî ne, ev yek jî nîşan dide ewan qels û hejar in, divê weşeyan deyn bigirin.
Lê berpirsyarên dewletên dagîrker vê rastîyê vedişêrin û bi propaqanda û pereyên gelek hewl didin zimanên xwe xurt bikin, li gerdunê bidin nasandin.


Lê em çima li ser zimanê xwe naxebitin ?
Em çima zû zû bi zimanê dagîrkeran dinivîsin?
Gelo we heya niha dîtîye tirk , faris û ereb bi hev û du ra kurdî biaxifin yan nivîsaren xwe bi kurdî binivîsin?
Ez ku bawer nakim. Lê gelek kurd vê yekê dikin. Ji bo van kurdan dîsan jî dereng nîne li zimanê xwe xwedî derkevin.

Govara firensî ya Le Français Dans Le Monde (hejmara 355, janv. fev .sala 2008), di nivîsarekê da lêkolînek li ser derecebendîya 88 zimanên her girîng yê gerdûnê weşandîye ku zimanê kurdî jî di nav wan da cih girtîye.

Lê xala balkêş ev e ku zimanên tirkî, farisî u erebî heya niha bi salan bi çalakîyên fermî yên dewletên xwe gihîştine vê radeyê û kurdî jî bi belengazî û tenê bûnê li hember wan sekinîye.

Yanê akî (eger ) ew xebatên bo van zimanan hatîye kirin bo kurdî bihata kirin, zimanê me yê di radeyeka herî bilindtir da bisekinîya.
Dîsan jî kurdî ji wan xurttir maye

Derceyên ku ev 88 ziman li gorî wan hatine nasîn

- Hejmara kesên ku bi wî zimanî diaxifin.
- Bûna wî zimanî li ser întêrnêtê.
- Hejmara dewletên ku ew ziman tê da fermî ye.
- Hejmara wergeranên ji wî û bi wî zimanî.
- Çêbûna fîlm , pirtûk , muzîk , xelatên wêjeyî yên Nobel bo berhemên wî zimanî
- Hebûna nermefzarên ( software ) metn û yên rastnivîsinê bi wî zimanî
Zêdebûna hejmara gelê ku bi wî zimanî diaxifin û hwd

Di vê dereceyê da Kurdî refa 31ê, Tirkî 26an, Erebî 7an, Farisî 40an û Azerî jî ya 47an da cih girtine .( Azerîyên Îranê ku ji tirkan bêtir dijminê kurdan in, wek Komara Azerbaycanê ku kurdên wir helandin, xwe tirk dizanin lê zimanên hev û du tênagihên ).

Elî Belxkanlû (xwendevanê zimanê Firensî (MA)
Zanîngeha Têhranê


 Li ser kaxezê çap bike Li ser kaxezê çap bike Nûçeyê ji hevalê xwe re bişîne Nûçeyê ji hevalê xwe re bişîne   515 car hatiye xwandin.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1387ساعت 0:35  توسط Elî Belxkanlû  | 

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم اردیبهشت 1387ساعت 23:9  توسط Elî Belxkanlû  | 

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم اردیبهشت 1387ساعت 16:45  توسط Elî Belxkanlû  | 

رنگ ها :

      sipî   reş   sor   kesk   hêşîn   zer  qîçik  qemer   belek    gewr     sût        zîv   zêr                   

طلایی  نقره ای صورتی خاکستری ابلق قهوه ای  نارنجی زرد     آبی  سبز  قرمز  سیاه  سفید

Pênivîsa hêşîn   خودکار آبی  .

Berf sipî ye    برف سفید است .

Cêre kesk e  علف سبز است .

 

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم اردیبهشت 1387ساعت 15:11  توسط Elî Belxkanlû  |